صفحه اصلی > مقاله ها 


  چاپ        ارسال به دوست

شیوع رو به رشد آسم را متوقف کنیم

اساس نام گذاری روزهایی از سال به نام بیماری های شایع توسط سازمان جهانی بهداشت، گسترش آگاهی در خصوص پیشگیری و کنترل بيماري و مراقبت از بيماران است روز جهانی آسم، رویدادی است مهم در تقویم سلامت همه کشورهای دنیا؛ علت اهمیت این روز، شیوع بالای آسم در جهان است.

GINA   به منظور افزايش آگاهي در خصوص بيماري آسم و عوامل خطر آن، جلب مشاركت ذينفعان و برنامه ريزي و همكاري در جهت پيشگيري و كنترل اين بيماري اولين سه شنبه ماه مي را به عنوان روز جهاني آسم نامگذاري كرده است. و شعار این روز را که امسال مصادف با 17 اردیبهشت ماه می باشد؛ " شیوع رو به رشد آسم را متوقف کنیم" انتخاب نموده است .

بر اساس گزارشات در دسترس، شيوع آسم در سراسر دنيا روبه افزايش بوده و به ویژه در جوامعي كه سبك زندگي غربي را پيدا كرده و شهرنشين شده‌اند، بيشتر ديده می‌شود. پينی بيني مي‌شود تا سال 2030 ميلادي COPD به سومين عامل مرگ و مير در جهان بعد از بيماري‌هاي قلبي عروقي و سرطان‌ها تبديل گردد. آسم، شايع‌ترين بيماري مزمن در كودكان است.

علايم آسم

شايعترين علائم آسم عبارتند از :

1) سرفه :

‌سرفه بيماران آسمي معمولاً خشک است، اغلب در اواسط و آخر شب و اوايل صبح و یا هنگام ورزش و یا برخورد با عوامل خطر محیطی بدتر مي شود و مانع خواب مي گردد. ممكن است تك تك يا حمله اي باشد ولي اكثراً به مدت طولاني ادامه مي يابد. اگر سرفه کودکی  بيش از 4 هفته طول بكشد بايد بيمار از جهت آسم بررسی گردد.

2) خس خس :

نوعي صداي زير است كه هنگام تنفس و اغلب در بازدم، بیشتر در هنگام شب و انجام ورزش شنيده مي شود. بايد توجه داشت كه خس خس سينه از خرخر كه نوعي صداي بم است و اغلب در هنگام دم شنيده مي شود افتراق داده شود. خس خس عود كننده نيز از علائمي است كه بايد در صورت مشاهده به آسم مشكوك شد.

3) تنگي نفس :

در تنفس طبيعي، عمل دم وبازدم به راحتي و بدون احساس فشار يا كمبود هوا صورت مي گيرد اگر بيمار دچار اختلال در تنفس بصورت تنگي نفس گردد ، بايد بعنوان يكي از علايم مشكوك به آسم  بررسي گردد.

حمله آسم

وقتي  شدت علايم آسم از حد معمول بیشتر شود به آن حمله آسم اطلاق می گردد. همه حملات آسم مشابه نيستند و شدتهاي متفاوتي دارند. بعضي از آنها مي توانند آنقدرشديد باشند كه سبب مرگ گردند. بنابراين حمله آسم از اورژانس هاي پزشكي است . با درمان وكنترل روزانه آسم ، پيگيريهاي منظم و دوري از عوامل محرك مي توان از حملات بيماري جلوگيري كرد.

علائم حمله آسم به بیمار و خانواده او عبارتند از :

1) بدتر شدن پيش رونده سرفه ، خس خس سينه ، تنگي نفس و يا احساس فشردگي قفسه سينه 

2) هر گونه سختي در نفس كشيدن در حين راه رفتن و صحبت كردن

3) غيبت از مدرسه به خاطر تشديد علايم بيماري

4) نياز به استفاده زياد از داروي تسكين دهنده ( سالبوتامول ) در روز يا شب یعنی بیشتر از 2 بار استفاده از افشانه سالبوتامول در هفته .

5) كاهش در عدد ثبت شده توسط نفس سنج (پیک فلومتر) به كمتر از مقدار طبيعي بيمار

همچنين بایدعلائم يك حمله آسم شديد را سريعاً شناسايي كرد. علائم حمله آسم شديد عبارتند از :‌

1) تنگي نفس شديد ، تنفس سريع

2) خس خس پيشرونده

3) استفاده از عضلات فرعي تنفس بصورت داخل كشيده شدن پوست قفسه سينه و عضلات بين دنده اي

4) ناتواني در بيان حتي يك جمله

5) افت سطح هوشياري و ایجاد خواب آلودگی

6) كاهش درعدد ثبت شده توسط نفس سنج به كمتر از مقدار طبيعي بيمار

7)کبودی لب ها وانتهای انگشتان دست و پا

تشخيص آسم

گرفتن شرح حال كامل بيماران و معاینه بالینی توسط پزشک بطور معمول پايه اصلي در تشخيص بيماري است. لذا بروز سرفه هاي طولاني و مكرر بيش از 4 هفته ، خس خس سينه مكرر و تنگي نفس در هر فرد ، احتمال آسم  را  قویا مطرح می نماید.

آموزش بيمار

آموزش بيماران كليد ايجاد يك ارتباط موفق بين بيمار ومراقب بهداشتي او است . بايد دانست كه داروها تنها راه كنترل آسم نيستند. بلكه پرهيز از عوامل محركي كه سبب التهاب مجاري هوايي و بدتر شدن آسم مي شوند نيز بسيار مهم است. اين عوامل خطر آغازگر آسم ناميده مي شوند. هر بيمار بايد راههاي اجتناب از عوامل آغازگر بيماري خود را بشناسد.

* عوامل حساسيت زاي حيوانات

- به هيچ وجه اجازه ورود حيوانات دست آموز به رختخواب داده نشود.

- حيوانات دست آموز از خانه خارج گردند. ( گربه، ‌سگ و.... ) واجازه حضور این حیوانات و سایر حیوانات آموزشی (موش، خرگوش و...) در کلاس داده نشود. و در آزمایشگاه با تهویه مناسب ،آزمایشات مرتبط انجام شود.

- از به كاربردن بالش يا تشك حاوي پر، پشم و كرك اجتناب شود.

- سوسك از عوامل حساسيت زا است که با روشهاي مناسب در رفع اين حيوان تلاش گردد.

- در صورتی که کودک حساس به حیوانات است قبل از بازدید از باغ وحش داروی خود را مصرف کند.

* دود سيگار

دود سيگار و ساير دخانيات (قليان، ‌پيپ و .... ) از مهترين عوامل افزايش آسم بخصوص در كودكان مي باشند. حدود 4000 ماده سمي در دود سيگار شناخته شده است. بنابراين توصيه  مي شود :

 اجازه سيگار كشيدن در خانه يا فضاهاي بسته به هيچ كس داده نشود.

* آلودگي هوا

هواي آلوده حاوي مواد شیمیایی متعددي است كه موجب بدتر شدن آسم مي گردد. بيماران مبتلا به آسم بايد در مواقعي كه علائم هشدار دهنده نشاندهنده آلودگي شديد هوا هستند از خروج از منزل و خصوصا ورزش درفضاي آزاد اجتناب نمايند.

استفاده از وسايل گرمايشي دود زا ( بخاري نفتي يا چوبي ، وجود تنور درمنزل و...... ) نيز از عوامل تشديد كننده آسم به شمار مي روند و استفاده از وسايل گرمايشي غيردود زا توصيه مي گردد.

* بوهاي تند

بعضي از بيماران مبتلا به آسم به بوهاي تند مثل بوي رنگ و اسپري مو، ‌عطر و ادوكلن، سفيد كننده ها ،‌ جوهر نمك و شوینده ها واكنش نشان مي دهند و بايد از اين عوامل محرك در محیط خانه و مدرسه  اجتناب كنند.

* گرده هاي گياهان و قارچ ها

گرده هاي گياهي موجود درفضا ، اغلب سبب آسم و آلرژي هاي فصلي مي شوند.

درختاني مثل نارون ، كاج ، سپيدار ،‌ علوفه هاي هرز در فصول مختلف مشكل ساز هستند. در فصل هاي گرده افشاني با بستن درب و پنجره ها مي توان از نفوذ گرده ها به اتاق جلوگيري كرد.

 آسم و ورزش

خطر عمده ورزش و فعالیت بدنی در بیماران مبتلا به آسم بروز علائم و یا حملات آسم است، ولی بیمار مبتلا به آسم با داشتن توصیه های کتبی پزشک معالج و مصرف داروی سالبوتامول حدود یک ربع تا 30 دقیقه قبل از ورزش، می تواند ورزش کند. بيمار دچار آسم قادر به انجام همه نوع ورزش است. وقتي بيماري آسم تحت كنترل باشد، ‌نه تنها نبايد بيمار را از انجام ورزش منع كرد بلكه بايد به ورزش نيز تشويق نمود. بیمار آسمی که تحت کنترل باشد می تواند در ورزش های پیشرفته نیز شرکت کند، چنانچه حتی بعضی از قهرمانان المپیک نیز مبتلا به آسم هستند. پس آسم با درمان مناسب به معنی زندگی ورزشی بدون محدودیت است. با درمان مناسب باید بیمار را به ورزش هایی چون شنا، پیاده روی و دوچرخه سواری تشویق نمود، ولی باید به نکات ذیل نیز توجه داشت:

- بیمار آسمی که حساس به اسب باشد از سوار کاری خودداری کند.

- بیمار آسمی حساس به کلر باید از شنا در استخرهای کلردار خودداری کند

- شیرجه عمیق در آب ممنوع است، زیرا امکان تحت نظر گرفتن بیمار در همه لحظات وجود ندارد

- قبل از مسابقات ، آموزش های ویژه و نظارت طبی ضروری است

- اگر فرد هنگام ورزش دچار حمله می شود باید نیم ساعت قبل از ورزش داوری پیشگیری کننده (سالبوتامول) را دریافت نماید.

- چون هوای سرد و خشک یک عامل قوی در شروع آسم است، قبل از ورزش باید فرد خود را با نرمش گرم کند تا از تغییرات سریع حرارتی ریه کاسته شود. بیماران باید نفس عمیق از طریق بینی و بازدم را از راه دهان داشته باشند.در صورت اشکال در تنفس از راه بینی باید بیمار به پزشک ارجاع داده شود.

- ورزش در هوای سرد و خشک مانند اسکی باید با احتیاط انجام شود.

- در صورتیکه لازم باشد پزشک قبل از فعالیت ورزشی کارکرد تنفسی بیمار را ارزیابی می کند. با این ارزیابی ظرفیت تنفسی بیمار تعیین می گردد و باعث می شود تا بیمار وخانواده آنان نسبت به وضعیت سلامت او آگاه شوند.

نکات مهم :

1- اگر بیمار سریع نفس می کشد به طوریکه صدای موزیکال ایجاد می کند از کودک بخواهید آرام تر نفس بکشد.

2- اگر بیمار از استروئید استنشاقی استفاده می کند باید دهانش را با آب بشوید تا امکان رشد قارچ ها در دهان کاهش یابد.

3- اگر دریچه یکطرفه داخلی سفت شود و یا مدخل محفظه مخصوص خراب شود باید محفظه مخصوص تعویض گردد. 

4- هر چند روز یکبار محفظه مخصوص را با آب گرم بشوئید و به طور هفتگی با مایع ضد عفونی کننده ملایم شستشو دهید و قبل از استفاده اجازه دهید کاملا خشک شود.

5- به منظور پیشگیری از تجمع گرد و غبار درپوش قطعه دهانی را به هنگام عدم استفاده از آن بسته نگه دارید.

جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه روز جهانی آسم می­توانید به سایت GINA به آدرس www.ginasthma.org  مراجعه نمایید.

 تدوین: دکتر راضیه السادات میر معینی 

رئیس گروه بیماری های غیر واگیر معاونت بهداشتی

منبع: برگرفته از منابع دفتر مدیریت غیر واگیر وزارت بهداشت


١٠:٣٣ - 1398/02/17    /    شماره : ٩٤٥٠٦    /    تعداد نمایش : ٢٩


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج